W codziennym języku pojęcia „przekład” i „tłumaczenie” często stosuje się zamiennie, jednak w środowisku językowym i translatorskim mają one inne znaczenie i zastosowania. Świadomość tych różnic pozwala lepiej dobrać usługę językową do swoich potrzeb. W tym artykule wyjaśniamy, czym jest tłumaczenie, a czym przekład, w czym są podobne i kiedy warto zdecydować się na jedną z tych form.
Spis treści:
Czym jest tłumaczenie?
Tłumaczenie to proces przenoszenia treści z jednego języka na inny przy zachowaniu sensu, struktury i stylu tekstu. Może dotyczyć tekstów pisanych lub mówionych, a jego celem jest umożliwienie odbiorcy zrozumienia treści w języku docelowym. W praktyce wyróżnia się tłumaczenia pisemne obejmujące dokumenty, korespondencję, materiały marketingowe i treści techniczne, tłumaczenia ustne stosowane podczas spotkań, konferencji i wydarzeń międzynarodowych oraz tłumaczenia poświadczone wykonywane przez tłumaczy przysięgłych, wymagane w przypadku dokumentów urzędowych i sądowych. Tłumaczenie opiera się na wiernym odtworzeniu znaczenia oryginału z zachowaniem reguł języka docelowego.
Czym jest przekład i czym różni się od tłumaczenia?
Przekład to pojęcie szersze, obejmujące tłumaczenie i adaptację treści do nowego kontekstu. Może dotyczyć tekstów literackich, poezji, scenariuszy i gier, gdzie liczy się sens, forma, rytm, styl i emocje. W odróżnieniu od tłumaczenia, które koncentruje się na wiernym oddaniu treści, przekład dopuszcza większą swobodę twórczą, żeby wywołać u odbiorcy podobne wrażenia jak w oryginale.
Podobieństwa między przekładem a tłumaczeniem
Oba procesy mają ten sam cel, czyli przeniesienie komunikatu z jednego języka na drugi w sposób zrozumiały i wierny oryginałowi. Oba wymagają biegłej znajomości języka źródłowego i docelowego, wrażliwości językowej i umiejętności interpretacji treści w różnych kontekstach. Przekład i tłumaczenie muszą być spójne, poprawne merytorycznie, zgodne z zasadami gramatyki i stylistyki oraz dostosowane do oczekiwań i wiedzy odbiorcy, aby przekaz był w pełni czytelny i skuteczny.
Kiedy lepiej wybrać tłumaczenie, a kiedy przekład?
Tłumaczenie najlepiej sprawdzi się w przypadku dokumentów, instrukcji, treści prawnych, medycznych i technicznych, gdzie kluczowa jest dokładność, pełna zgodność z oryginałem oraz zachowanie wszelkich wymogów formalnych i terminologicznych. Sprawdza się też w sytuacjach, gdy tłumacz musi dostosować treść do obowiązujących norm branżowych, ale bez ingerencji w przekaz merytoryczny. Przekład warto wybrać, gdy istotne są walory artystyczne, emocjonalne lub perswazyjne, które są obecne w literaturze, reklamie, grach komputerowych i materiałach kreatywnych, gdzie konieczne jest oddanie klimatu, rytmu i stylu oryginału przy jednoczesnym dopasowaniu do realiów odbiorcy. Dobór odpowiedniej formy zależy od rodzaju treści, oczekiwań odbiorców, celu komunikacji i wpływu, jaki dany tekst ma wywrzeć na czytelniku.
Lokalizacja – więcej niż tłumaczenie i przekład
Istnieje jeszcze jedna kategoria usług językowych, jaką jest lokalizacja. To wieloetapowy proces dostosowania treści językowo, kulturowo, prawnie i technicznie do odbiorców z konkretnego rynku, z uwzględnieniem ich zwyczajów, oczekiwań i uwarunkowań lokalnych. Obejmuje analizę treści pod kątem odbiorcy, dostosowanie formy przekazu i techniczne wdrożenie zmian w materiałach. Do usług lokalizacji należą lokalizacja stron i lokalizacja gier. W ramach lokalizacji modyfikuje się jednostki miary, formaty dat, waluty, elementy wizualne, kolorystykę, odniesienia kulturowe i nazewnictwo, tak aby treść była w pełni naturalna, atrakcyjna i intuicyjna dla odbiorcy.
Jak wybrać odpowiednią usługę językową?
Na początku warto dokładnie określić cel i oczekiwany efekt końcowy, żeby ustalić, czy priorytetem jest wierne odwzorowanie treści czy swoboda twórcza i możliwość adaptacji do specyfiki odbiorcy. Należy uwzględnić kontekst oraz wymogi formalne i prawne. Dokumenty urzędowe wymagają tłumaczenia poświadczonego, natomiast materiały kreatywne, literackie i marketingowe lepiej oddać w formie przekładu, który pozwoli zachować styl, emocje i perswazyjny charakter oryginału oraz dopasować go do realiów odbiorcy. Warto też wziąć pod uwagę grupę docelową, kanał dystrybucji treści, specyfikę branży, oczekiwany ton komunikacji oraz potencjalne ograniczenia techniczne i kulturowe. Konsultacja z doświadczonym biurem tłumaczeń pozwala dopasować formę, zakres i sposób realizacji usługi w taki sposób, aby efekt końcowy spełniał najwyższe standardy jakości, skuteczności i zgodności z założeniami projektu.
Podsumowanie
Znajomość różnic między przekładem a tłumaczeniem pozwala uniknąć nieporozumień i lepiej dopasować usługę do potrzeb. Tłumaczenie najlepiej sprawdza się w treściach wymagających precyzji, formalizmu i ścisłego przestrzegania oryginalnego brzmienia. Przekład znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy priorytetem jest kreatywność, oddanie nastroju, stylu i emocji oryginału oraz dopasowanie ich do odbiorcy. Warto pamiętać o lokalizacji, która łączy cechy obu podejść, poszerzając je o dostosowanie kulturowe, prawne i techniczne, dzięki czemu treść jest w pełni spójna językowo, merytorycznie i dostosowana do realiów konkretnego rynku.